Poznanie

fot. Pedro Correa

Paul Tillich, Męstwo bycia

"Aby wiedzieć, czym jest "ja" należy w nim uczestniczyć. Jednakże uczestnicząc w "ja" zmienia się je. W poznaniu egzystencjalnym zarówno podmiot, jak i przedmiot przeobrażają się na skutek samego aktu poznawania. Poznanie egzystencjalne opiera się na takim spotkaniu, w którym nowe znaczenie jest tworzone i uznane jako takie. Poznanie drugiej osoby, poznanie historii, poznanie jakiegoś tworu duchowego, poznanie religijne - wszystko ma charakter egzystencjalny. Nie wyklucza to teoretycznego obiektywizmu, mającego podstawę w abstrakcji. Ogranicza to jednak abstrakcję do jednego z elementów w ogarniającym akcie poznawczego uczestnictwa. Można mieć dokładną abstrakcyjną wiedzę o drugiej osobie, o jej typie psychologicznym i dających się przewidzieć reakcjach, jednakże znając to wszystko nie zna się osoby, jej wewnętrznego "ja", jej wiedzy o samej sobie. Jednak uczestnicząc w jej "ja" dokonując egzystencjalnego wtargnięcia w centrum jej bytu, pozna się ją w sytuacji owego wtargnięcia. Jest to pierwsze znaczenie słowa "egzystencjalny", mianowicie odnoszące się do postawy uczestniczenia własną egzystencją w egzystencji kogoś drugiego."

www.psychologpoznania.pl